डॉ. रखमाबाई : एक आर्त

डॉ. रखमाबाईंना प्रदीर्घ आयुष्याचे दान मिळाले. त्या दानाचे त्यांनी वरदान केले. त्यांची मुद्रा पूर्वायुष्यातील प्रश्नचिन्हांनी काळवंडली नाही. खडतर काळात जबरदस्त आघात पेलणारे मन अंतर्यामी कोमल, अथांग करुणेने भरलेले होते. त्यांचे मन त्यांच्या व्यक्तित्वाला सुंदर घाट देऊन गेले. कदाचित म्हणूनच उत्तरार्धात त्यांच्या सहवासाचा लाभ मिळालेल्या शेकडो व्यक्तींपैकी एखादीलाही त्यांच्या जिद्दी कणखरपणाची चुणूक दिसली नाही, ओळखता आली नाही. त्यांच्या शांत सोशिकपणाचे, दयेचे, औदार्याचे, प्रेमळपणाचे, मायेचे दर्शन घडले. इतरांसाठी सतत झिजत राहणे हे त्यांच्या स्वभावधर्माचे बीज. त्यांच्या पूर्वायुष्याने त्याला खतपाणी घातले. त्याला मानवतेचे धुमारे फुटले. त्याची कोवळीक नव्वद पावसाळे सरले तरी वठली नाही.