जयप्रकाश सावंत हे मराठी अनुवादक आणि निबंधकार असून समकालीन हिंदी कथात्म साहित्य मराठीत आणणारे अनुवादक म्हणून ते विशेष ओळखले जातात. ते मुंबईत कांदिवली येथे राहतात. मुंबईतील एका कामगार कल्याण केंद्राच्या छोट्या वाचनालयात त्यांचे वाचनजीवन सुरू झाले, आणि कार्यजीवनाचा बराच काळ ते परळच्या हाफकिन संस्थेत नोकरीला होते. स्वतःला ते सिद्धान्त न लिहिणारे, प्रत्यक्ष काम करणारे अनुवादक म्हणवतात. अनुवादाचे मोल ते एकाच निकषावर ठरवतात — मराठीत आधी नसलेली कथा तो मराठीत आणतो का.
उदय प्रकाश यांच्या निवडक कथांचा ‘तिरिच्छ आणि इतर कथा’ (२०००) हा त्यांचा पहिला अनुवाद सुमती लांडे यांनी त्यांच्या हिंदी वाचनातून काहीतरी मागितल्यावर शब्दालय प्रकाशनाने प्रसिद्ध केला. त्यानंतर उदय प्रकाश यांचा दुसरा संग्रह ‘अरेबा-परेबा’, अलका सरावगी यांची कादंबरी ‘कलिकथा : व्हाया बायपास’, रघुनंदन त्रिवेदी यांच्या कथांचा २०१५ मधील संग्रह आणि दहा हिंदी लेखकांच्या सतरा कथांचा ‘भैया एक्स्प्रेस आणि इतर कथा’ (२०२३) हे अनुवाद आले. शब्दालयाने त्यांचे ‘कथांतरण’ही प्रकाशित केले आहे.
‘ललित’ मासिकातील ‘पुस्तकगजाली’ या सदरातले लेख एकत्र करून आलेले ‘पुस्तकनाद’ (२०२१) हे त्यांचे स्वतःच्या गद्याचे पहिले पुस्तक. त्यातले तीन लेख होर्हे लुईस बोर्हेस यांच्यावर आहेत. ‘कलिकथा : व्हाया बायपास’साठी त्यांना २००९ चा साहित्य अकादमी अनुवाद पुरस्कार मिळाला, ‘पुस्तकनाद’ला २०२३ मध्ये मुलुंडच्या न. चिं. केळकर ग्रंथालयाचा साहित्य साधना पुरस्कार विभागून मिळाला, आणि ‘भैया एक्स्प्रेस आणि इतर कथा’ला अनुवादासाठीचा लोकमत साहित्य पुरस्कार मिळाला.
