मंगेश पाडगावकर (१९२९–२०१५) हे मराठी कवी होते. त्यांच्या गीतांनी कविता पुस्तकातून बाहेर काढून गाण्यात आणली आणि भावगीत हा मराठी संगीताचा जिवंत भाग बनवला. त्यांचा जन्म १० मार्च १९२९ रोजी कोकण किनाऱ्यावरील वेंगुर्ले येथे झाला. मुंबईच्या विल्सन हायस्कूलमधून १९४६ मध्ये मॅट्रिक झाल्यावर त्यांनी कीर्ती कॉलेजमधून मराठी आणि संस्कृत या विषयांत एम.ए. केले. त्यांनी रुईया कॉलेजमध्ये मराठी शिकवले, १९६४ ते १९७० आकाशवाणीवर भाषणांच्या कार्यक्रमाचे निर्माते म्हणून काम केले आणि १९७० ते १९९० अमेरिकन माहिती सेवेत (यूएसआयएस) संपादक होते.
‘धारानृत्य’ (१९५०) या पहिल्या संग्रहानंतर ‘जिप्सी’ (१९५३), ‘शर्मिष्ठा’ (१९६०), ‘उत्सव’ (१९६२) आणि ‘विदूषक’ हे संग्रह आले आणि त्यांची कविता प्रेमभावनेकडून सामाजिक भाष्याकडे वळली. आणीबाणीनंतरच्या असंतोषाला तीव्र वाचा फोडणाऱ्या ‘सलाम’ (१९८०) या संग्रहाला त्याच वर्षी साहित्य अकादमी पुरस्कार मिळाला. पुढे ‘अखेरची वही’ यांसह चाळीसहून अधिक पुस्तके आली आणि ‘या जन्मावर, या जगण्यावर’ सारखी गाणी आजही गायली जातात.
‘मीरा’ (१९६५) मध्ये त्यांनी मीराबाईंची भजने मूळ वृत्तांत मराठीत आणली, कबीर आणि सूरदास यांचा अनुवाद केला, आणि शेक्सपिअरचे ‘द टेम्पेस्ट’ (‘वादळ’, २००१), ‘ज्युलियस सीझर’ आणि ‘रोमिओ अँड ज्युलिएट’ मराठीत आणले. २०१३ मध्ये त्यांना पद्मभूषण मिळाले. ३० डिसेंबर २०१५ रोजी त्यांचे निधन झाले.
