प्रकाशन सोहळ्याचा सारांश
लेखक प्रमोद गायकवाड यांच्या ‘आदिवासी लघुकथा’ या पुस्तकाचा प्रकाशन सोहळा शनिवार, १३ डिसेंबर २०२५ रोजी दुपारी १२ वाजता, महाकवी कालिदास कलामंदिर, नाशिक येथे आयोजित करण्यात आला.
सोशल नेटवर्किंग फोरमच्या माध्यमातून आदिवासी भागात पाणी, शिक्षण आणि आरोग्य क्षेत्रात काम करताना लेखकाला आलेल्या वास्तवदर्शी, हृदयस्पर्शी आणि माणुसकीची जाणीव करून देणाऱ्या अनुभवांवर या कथा आधारित आहेत. आदिवासी बांधवांचे साधे जीवन, त्यांची संस्कृती, निसर्गाशी असलेले नाते, संघर्ष आणि जपलेली मानवी मूल्ये यांचे संवेदनशील चित्रण या पुस्तकातून वाचकांसमोर येते.
या पुस्तकाचे प्रकाशन ज्येष्ठ साहित्यिक मा. श्री. रंगनाथ पठारे आणि पद्मश्री सौ. राहीबाई पोपेरे (बीजमाता) यांच्या शुभहस्ते झाले. कार्यक्रमास मा. खा. भास्करराव भगरे आणि श्रीमती सुमतीताई लांडे प्रमुख पाहुणे म्हणून उपस्थित होते. एका प्रसिद्धीपत्रकात मा. श्री. संजीव सोनवणे यांचाही प्रमुख पाहुणे म्हणून उल्लेख करण्यात आला आहे.
कार्यक्रमाचे तपशील
- पुस्तक: आदिवासी लघुकथा
- लेखक: प्रमोद गायकवाड
- प्रकाशक: शब्दालय प्रकाशन
- दिनांक: शनिवार, १३ डिसेंबर २०२५
- वेळ: दुपारी १२ वाजता
- स्थळ: महाकवी कालिदास कलामंदिर, नाशिक
- शुभहस्ते: मा. श्री. रंगनाथ पठारे — ज्येष्ठ साहित्यिक; पद्मश्री सौ. राहीबाई पोपेरे — बीजमाता
- प्रमुख पाहुणे: मा. खा. भास्करराव भगरे, श्रीमती सुमतीताई लांडे; तसेच एका प्रसिद्धीपत्रकानुसार मा. श्री. संजीव सोनवणे
- निमंत्रक: सुमित लांडे (शब्दालय प्रकाशन), कॅप्टन निलेश गायकवाड, सौ. प्रियांका प्रमोद गायकवाड
- आयोजक: सोशल नेटवर्किंग फोरम व माजी विद्यार्थी मित्रपरिवार; शासकीय विद्या निकेतन, धुळे; सहिसेन्स छिपेटरी इन्स्टिट्यूट, संगमनेर; मित्र महाविद्यालय, सटाणा (नाशिक)
पुस्तकाचा विशेष गौरव
‘आदिवासी लघुकथा’ या पुस्तकाला मराठी वाङ्मय परिषद, बडोदे आयोजित स्थानिक व अखिल भारतीय साहित्य स्पर्धा २०२५ मध्ये द्वितीय पुरस्कार प्राप्त झाला आहे. हा सन्मान पुस्तकातील विषयाची सामाजिक संवेदनशीलता आणि साहित्यिक मूल्य अधोरेखित करणारा ठरला.
लेखाचा सारांश
प्रमोद गायकवाड लिखित ‘आदिवासी लघुकथा’ हे पुस्तक आदिवासी समाजाचे जीवन, संस्कृती, परंपरा, श्रद्धा आणि त्यांच्या दैनंदिन संघर्षांचे वास्तवदर्शी चित्रण करणारे आहे. गेली अनेक वर्षे आदिवासी भागात प्रत्यक्ष काम करताना लेखकाने तेथील माणसांचे साधेपण, आपुलकी, निसर्गाशी असलेले नाते आणि बदलत्या काळामुळे त्यांच्या जीवनात निर्माण झालेली आव्हाने जवळून अनुभवली आहेत.
लेखकाचा आदिवासी समाजाशी असलेला प्रत्यक्ष संपर्क आणि सामाजिक कार्याचा अनुभव यामुळे कथांना वास्तवाचा मजबूत आधार मिळतो. त्यामुळे ‘आदिवासी लघुकथा’ हे केवळ कथासंग्रह न राहता आदिवासी जीवन समजून घेण्यासाठी एक संवेदनशील सामाजिक दस्तऐवज ठरते.
लेखक प्रमोद गायकवाड यांच्या दीर्घ अनुभवातून साकारलेले "आदिवासी लयगाथा" हे पुस्तक वाचकांना एका वेगळ्या विश्वाची सफर घडवते. आदिवासी समाजात राहून लेखकाने अनुभवलेली सुख-दुःखे, कर्तव्यनिष्ठा आणि निसर्गावरची अढळ श्रद्धा या पुस्तकात शब्दबद्ध झाली आहे. हे पुस्तक का वाचावे? निसर्गाशी नातं: वृक्षवल्लींना देव मानणाऱ्या आणि नदी-कातळांना रक्षक मानणाऱ्या संस्कृतीचे दर्शन. जीवनमूल्ये: कष्ट, अनुशासन आणि माणुसकीवर आधारलेले जगणे, जे आधुनिक जगात दुर्मिळ होत आहे. बुद्धिमत्तेची नवी व्याख्या: औपचारिक शिक्षणापेक्षा अनुभवातून आलेले शहाणपण आणि सामूहिक संस्कृतीचे सौंदर्य समजून घेण्यासाठी. जेव्हा आपण पर्यावरणाचा ऱ्हास आणि मानसिक शांतता गमावत आहोत, तेव्हा "आदिवासी लयगाथा" आपल्याला जगण्याची खरी 'लय' पुन्हा सापडवून देते.
‘Adivasi Laghukatha’ by Pramod Gaikwad – A Sensitive Portrait of Tribal Life, Culture and Human Values
Author Pramod Gaikwad’s ‘Adivasi Laghukatha’, published by Shabdalaya Prakashan, presents a sensitive and realistic portrait of tribal life, culture, traditions, beliefs and everyday struggles. The book draws from the author’s direct experience of working in tribal regions through the Social Networking Forum, particularly in the fields of water, education and healthcare. These real-life encounters give the stories a strong emotional and social foundation.
The book launch of ‘Adivasi Laghukatha’ was held on Saturday, 13 December 2025 at 12:00 noon at Mahakavi Kalidas Kalamandir, Nashik. The event brought together respected personalities from Marathi literature, social work and public life.
The book was released by senior writer Rangnath Pathare and Padma Shri Rahibai Popere, popularly known as Beejmata. MP Bhaskar Bhagare and Sumati Tai Lande attended as chief guests, while one of the press releases also mentions Sanjeev Sonawane among the prominent guests.
A Literary Work Rooted in Real Tribal Experiences
Pramod Gaikwad’s close association with tribal communities gives ‘Adivasi Laghukatha’ its authenticity. Having worked for several years in tribal areas, the author closely observed the simplicity, warmth, cultural traditions, relationship with nature and changing challenges faced by tribal communities.
Rather than functioning only as a Marathi short-story collection, the book emerges as a sensitive social document on tribal life in Maharashtra. It offers readers a closer understanding of tribal culture, community values, environmental awareness and the dignity of everyday life.
The source material later also refers to “Adivasi Layagatha” while describing themes such as the tribal community’s faith in nature, discipline, collective wisdom, hard work and humane values. That section highlights the idea that traditional knowledge and lived experience can offer a different understanding of intelligence and a more balanced relationship with nature.
Special Recognition for ‘Adivasi Laghukatha’
‘Adivasi Laghukatha’ received the Second Prize in the Local and All-India Literary Competition 2025 organised by Marathi Vangmay Parishad, Baroda. This recognition underlines the book’s literary merit as well as its social sensitivity and contribution to Marathi literature on tribal communities.
The combination of Pramod Gaikwad’s field experience, Shabdalaya Prakashan’s literary publishing, tribal-life narratives, Marathi short stories, social literature and an award-winning literary work makes ‘Adivasi Laghukatha’ particularly relevant for readers interested in contemporary Marathi literature, tribal culture and socially engaged writing.