लेखक

भालचंद्र पेंढारकर

Bhalchandra Pendharkar

भालचंद्र पेंढारकर (१९२१–२०१५) हे मराठी संगीत नाटकाची परंपरा फिरत्या नाटक मंडळ्यांकडून आधुनिक काळात घेऊन जाणारे अभिनेते, गायक आणि निर्माते. हैदराबाद येथे त्यांचा जन्म झाला. केशवराव भोसले यांच्यासह १९०८ मध्ये ललितकलादर्श नाटक मंडळीची सहस्थापना करणारे अभिनेते-गायक बापूराव पेंढारकर हे त्यांचे वडील. १९३७ मध्ये वडिलांच्या निधनानंतर पंधरा वर्षांच्या भालचंद्रांकडे मंडळीची जबाबदारी आली. पं. रामकृष्णबुवा वझे यांच्याकडे त्यांनी गाण्याची तालीम घेतली.

१९४० च्या दशकाच्या अखेरीस बाळ कोल्हटकरांच्या ‘दुरितांचे तिमिर जावो’ मधील दिगूच्या भूमिकेने त्यांना कीर्ती मिळाली. त्यातली ‘आई तुझी आठवण येते’ आणि ‘तू जपून टाक पाऊल’ ही गाणी महाराष्ट्रभर गायली गेली. पन्नासहून अधिक भूमिकांत ते ‘पंडितराज जगन्नाथ’ मधील कवी, ‘सौभद्र’ मधील नारद, देवलांच्या ‘शापसंभ्रम’ आणि ‘शारदा’ मधील कोदंड आणि श्रीमंत, तसेच ‘होनाजी बाळा’ मधील बाळा होते. बाळाची भूमिका त्यांनी व्ही. शांताराम यांच्या ‘अमर भूपाळी’ (१९५१) या चित्रपटातही केली. निर्माते-दिग्दर्शक म्हणून त्यांनी ललितकलादर्शसाठी बेचाळीस नाटके रंगभूमीवर आणली, नानासाहेब शिरगोपीकरांसह ट्रिकसीन घडवले आणि ‘गीत गाती ज्ञानेश्वर’ व ‘शाब्बास बिरबल शाब्बास’ यांचे दिग्दर्शन आणि गीतलेखन केले.

विजय तेंडुलकर आणि विजया मेहता यांच्या प्रायोगिक ललित कला केंद्राचे ते पहिले अध्यक्ष होते. मुंबई मराठी साहित्य संघासोबत त्यांनी जुन्या नाटकांचे पुनरुज्जीवन केले आणि डॉ. भालेराव नाट्यगृहात नाट्यसंगीताचे ध्वनिमुद्रण केले. १९७३ च्या विष्णुदास भावे पुरस्कारापासून २००४ च्या संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारापर्यंतच्या सन्मानांनी त्यांचा गौरव झाला.

१ पुस्तक शब्दालय प्रकाशनाकडून प्रकाशित ग्रोकिपीडियावर अधिक वाचा
  • विष्णुदास भावे पुरस्कार (१९७३)
  • बालगंधर्व पुरस्कार (१९८३)
  • केशवराव भोसले पुरस्कार (१९९०)
  • संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार (२००४)
  • प्रभाकर पणशीकर जीवनगौरव पुरस्कार (२००६)
Books by Bhalchandra Pendharkar

भालचंद्र पेंढारकर यांची पुस्तके

सर्व लेखक