आनंद यादव (१९३५–२०१६) हे मराठी कादंबरीकार, कवी आणि समीक्षक. ग्रामीण महाराष्ट्रातील खेड्यांना त्यांनी मराठी साहित्याच्या केंद्रस्थानी आणले. कोल्हापूर जिल्ह्यातील कागल येथे ३० नोव्हेंबर १९३५ रोजी एका भूमिहीन शेतमजुराच्या कुटुंबात त्यांचा जन्म झाला. दारिद्र्यात आणि निरक्षर आई-वडिलांच्या घरात ते वाढले. शेतकामामुळे शिक्षणात खंड पडला, तरी पुढे त्यांनी मराठी आणि संस्कृत या दोन्ही विषयांत एम.ए. केले आणि मराठी लघुनिबंधावर सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठाची पीएच.डी. मिळवली.
‘हिरवे जग’ (१९६०) या कवितासंग्रहाने त्यांची सुरुवात झाली. पुढे ‘खळाळ’ (१९६७) हा कथासंग्रह आणि ‘गोतावळा’ (१९७१) ही कादंबरी आली. दारिद्र्य आणि घरातील कलह यांच्याशी बालपणी दिलेल्या झुंजीची आत्मकथनात्मक कादंबरी ‘झोंबी’ (१९८७) ही त्यांची सर्वाधिक गाजलेली कृती. तमाशा कलावंतांच्या जगावरील ‘नटरंग’वर २०१० मध्ये चित्रपट निघाला. ‘नांगरणी’, ‘घरभिंती’ आणि ‘उखडलेली झाडे’मधील कथा हे शेतकरी जीवनाचे तेच निर्भीड चित्रण पुढे नेतात. निबंध आणि समीक्षेसह त्यांनी सुमारे चाळीस पुस्तके लिहिली. ‘ग्रामीण साहित्य : स्वरूप आणि समस्या’ हा ग्रामीण साहित्यावरील पहिला मराठी ग्रंथ. ग्रामीण साहित्य चळवळीचे नेतृत्व त्यांनी सुमारे पंधरा वर्षे केले.
‘झोंबी’ला १९९१ चा साहित्य अकादमी पुरस्कार मिळाला आणि २००९ मध्ये ८२ व्या मराठी साहित्य संमेलनाच्या अध्यक्षपदी त्यांची निवड झाली. २७ नोव्हेंबर २०१६ रोजी त्यांचे निधन झाले.
