बाळ फोंडके हे गजानन पुरुषोत्तम फोंडके यांचे लेखननाम. वैज्ञानिक म्हणून कारकीर्द सुरू करून ते मराठीतील अग्रगण्य विज्ञानलेखक झाले. विज्ञानकथा आणि विज्ञानविषयक लेखनाची त्यांची पन्नासहून अधिक पुस्तके आहेत. त्यांचा जन्म २२ एप्रिल १९३९ रोजी झाला. १९६० मध्ये मुंबई विद्यापीठातून अणुभौतिकीत पदव्युत्तर पदवी घेतल्यानंतर १९६२ मध्ये ते भाभा अणुसंशोधन केंद्रात अणुजीवशास्त्रज्ञ म्हणून रुजू झाले. लंडनच्या चेस्टर बिटी कर्करोग संशोधन संस्थेत काम करत असताना १९६७ मध्ये त्यांनी लंडन विद्यापीठाची जैवभौतिकी व प्रतिरक्षाशास्त्रातील पीएच.डी. मिळवली. १९८३ पर्यंत ते भाभा अणुसंशोधन केंद्रात होते.
त्यानंतर ते विज्ञानप्रसाराकडे वळले. १९८३ ते १९८९ ते ‘सायन्स टुडे’चे संपादक आणि ‘टाइम्स ऑफ इंडिया’चे विज्ञान संपादक होते. १९८९ मध्ये नवी दिल्ली येथे वैज्ञानिक व औद्योगिक संशोधन परिषदेच्या प्रकाशन व माहिती संचालनालयाचे संचालक म्हणून त्यांची नेमणूक झाली. तिथे ते ‘सायन्स रिपोर्टर’चे मुख्य संपादकही होते. १९९९ मध्ये ते निवृत्त झाले. प्रादेशिक भाषांतून विज्ञानलेखन व्हावे यासाठी त्यांनी सातत्याने आग्रह धरला आहे.
१९७० आणि १९८० च्या दशकांत खगोलशास्त्रज्ञ जयंत नारळीकर यांच्या बरोबरीने त्यांनी मराठीत विज्ञानकथा हा साहित्यप्रकार रुजवला. मराठी विज्ञान परिषदेच्या कथास्पर्धांत त्यांना पारितोषिके मिळाली. ‘गुड बाय अर्थ’ (१९९१), ‘अबाउट टाइम’, ‘व्हर्च्युअल रिॲलिटी’ आणि ‘दृष्टिभ्रम’ हे त्यांचे संग्रह. भारतीय भाषांतील विज्ञानकथांचा नॅशनल बुक ट्रस्टने प्रकाशित केलेला ‘इट हॅपन्ड टुमॉरो’ (१९९३) हा संग्रह त्यांनी संपादित केला. त्यांची ‘काय? का? कसे?’ ही मालिका मुलांना विज्ञान समजावून सांगते.
