उदय प्रकाश (Uday Prakash) — शब्दालय प्रकाशन

उदय प्रकाश

Uday Prakash

उदय प्रकाश हे हिंदी कवी, कथाकार, कादंबरीकार, अनुवादक आणि पत्रकार आहेत. आधुनिक भारताच्या नोकरशाही आणि अर्थव्यवस्थेच्या यंत्रणेत भरडल्या जाणाऱ्या उपेक्षितांचा आणि खालच्या जातींतील माणसांचा मागोवा त्यांचे कथात्म लेखन घेते. त्यांचा जन्म १ जानेवारी १९५२ रोजी मध्य प्रदेशातील शहडोल जिल्ह्याच्या आदिवासी भागात सोन नदीकाठच्या सीतापूर या गावी झाला. विज्ञानाचे शिक्षण घेतल्यावर त्यांनी १९७४ मध्ये सागर विद्यापीठातून सुवर्णपदकासह हिंदी साहित्यात पदव्युत्तर पदवी घेतली आणि जवाहरलाल नेहरू विद्यापीठात संशोधन केले. त्यांनी पत्रकारिता केली, दूरदर्शनसाठी ‘ताना बाना’ हा सांस्कृतिक कार्यक्रम निर्माण केला आणि पुढे अमरकंटकच्या इंदिरा गांधी आदिवासी विद्यापीठात जनसंज्ञापन विभागाचे प्रमुखपद सांभाळले.

त्यांच्या वीसहून अधिक पुस्तकांत ‘दरियाई घोडा’ (१९८२) आणि ‘तिरिछ’ हे कथासंग्रह, नोकरशाहीच्या चुकीने ओळख हरवलेल्या एका दलित अभियंत्याची ‘मोहनदास’ ही लघुकादंबरी आणि ‘द वॉल्स ऑफ डेल्ही’ यांचा समावेश आहे. त्यांना १९८० मध्ये भारत भूषण अग्रवाल पुरस्कार, १९९० मध्ये ‘तिरिछ’साठी श्रीकांत वर्मा स्मृती पुरस्कार, १९९६ मध्ये मुक्तिबोध सन्मान आणि २०१० मध्ये ‘मोहनदास’साठी साहित्य अकादमी पुरस्कार मिळाला. अभ्यासक एम. एम. कलबुर्गी यांच्या हत्येच्या निषेधार्थ २०१५ मध्ये त्यांनी तो पुरस्कार परत केला आणि असे करणारे ते पहिले लेखक ठरले. शब्दालय प्रकाशनाने त्यांच्या निवडक कथांचा जयप्रकाश सावंत यांनी केलेला मराठी अनुवाद ‘तिरिच्छ आणि इतर कथा’ प्रकाशित केला.

१ पुस्तक शब्दालय प्रकाशनाकडून प्रकाशित ग्रोकिपीडियावर अधिक वाचा

साहित्य अकादमी पुरस्कार २०१०, ‘मोहनदास’साठी (२०१५ मध्ये परत केला)

मुक्तिबोध सन्मान १९९६

श्रीकांत वर्मा स्मृती पुरस्कार १९९०, ‘तिरिछ’साठी

भारत भूषण अग्रवाल पुरस्कार १९८०

Books by Uday Prakash