विंदा करंदीकर (१९१८–२०१०), मूळ नाव गोविंद विनायक करंदीकर, हे मराठी कवितेला आधुनिक वळण देणाऱ्या कवींपैकी एक आणि ज्ञानपीठ पुरस्कार मिळवणारे तिसरे मराठी लेखक. सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील देवगड तालुक्यातल्या धालवली गावात एका गरीब शेतकरी कुटुंबात त्यांचा जन्म झाला. १९३५ मध्ये साताऱ्याच्या न्यू इंग्लिश स्कूलमधून मॅट्रिक, १९४१ मध्ये कोल्हापूरच्या राजाराम महाविद्यालयातून बी.ए. आणि १९४६ मध्ये मुंबई विद्यापीठातून इंग्रजी साहित्यात एम.ए. असे त्यांचे शिक्षण झाले. रत्नागिरीचे बसवेश्वर महाविद्यालय आणि मुंबईची रुईया व एस.आय.ई.एस. महाविद्यालये येथे त्यांनी इंग्रजीचे अध्यापन केले आणि १९७० च्या दशकाच्या अखेरीस स्वेच्छानिवृत्ती घेतली.
त्यांच्या ‘स्वेदगंगा’ (१९४९) या पहिल्या संग्रहाने कष्टकरी वर्ग आणि सामाजिक अन्याय यांना जुने छंद मोडणाऱ्या मुक्तछंदातून मराठी कवितेत आणले. बा. सी. मर्ढेकरांसारख्या आधुनिक कवींच्या सोबतीने ते लिहीत होते. पुढे ‘मृदगंध’ (१९५४), ‘धृपद’ (१९५९) आणि ‘अष्टदर्शने’ (१९८७) हे संग्रह आले, तसेच बालकविता, निबंध आणि समीक्षाही. शेक्सपिअरचे ‘किंग लिअर’ (१९७४), अ‍ॅरिस्टॉटलचे ‘पोएटिक्स’ (१९७८) आणि गटेच्या ‘फाउस्ट’चा पहिला भाग त्यांनी मराठीत आणला आणि ‘ज्ञानेश्वरी’ व ‘अमृतानुभव’ आजच्या वाचकांच्या भाषेत मांडले.
१९९१ मध्ये साहित्य अकादमीचे संवत्सर व्याख्यान दिल्यानंतर १९९६ मध्ये अकादमीने त्यांना फेलो म्हणून निवडले. ‘अष्टदर्शने’साठी त्यांना २००३ मध्ये ज्ञानपीठ पुरस्कार मिळाला. कबीर सन्मान, सोव्हिएत लँड नेहरू पुरस्कार आणि महाराष्ट्र साहित्य परिषदेचा पुरस्कारही त्यांना लाभला.
