दरवर्षी १५ ऑक्टोबर हा दिवस माजी राष्ट्रपती डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम यांच्या जयंतीनिमित्त ‘वाचन प्रेरणा दिन’ म्हणून साजरा केला जातो. वाचनाची आवड जोपासणे, ज्ञानाची क्षितिजे विस्तारण्यास प्रोत्साहन देणे आणि विचारशील समाज घडवणे, हा या दिवसाचा मुख्य उद्देश आहे. १९८० पासून मराठी साहित्याची समृद्ध परंपरा जपणारे शब्दालय प्रकाशन ‘पुस्तकाची वारी आपल्या दारी’ या ध्येयातून वाचकांना पुस्तकांशी जोडत आले आहे. या वाचन प्रेरणा दिनी, पुस्तकांच्या सहवासातून नवे विचार, नवी स्वप्ने आणि नवी दृष्टी मिळवूया.
Observed on 15 October,the birth anniversary of former President Dr.A.P.J.Abdul Kalam,Vachan Prerana Din celebrates the transformative power of reading.It encourages people,especially young readers,to cultivate a lasting reading habit, expand their knowledge and develop independent thinking. Since 1980,Shabdalaya Prakashan has championed Marathi literature and connected books with readers through its guiding motto,“पुस्तकाची वारी आपल्या दारी.
वाचन प्रेरणा दिन : वाचनातून विचार, विचारांतून परिवर्तन
१५ ऑक्टोबर | गुरुवार | वाचन प्रेरणा दिन
“पुस्तकं केवळ वाचायची नसतात; ती आपल्याला नवं जग दाखवतात, नवे प्रश्न विचारायला शिकवतात आणि विचारांना नवी दिशा देतात.”
वाचन प्रेरणा दिनाचा इतिहास
दरवर्षी १५ ऑक्टोबर हा दिवस भारताचे माजी राष्ट्रपती, भारतरत्न डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम यांच्या जयंतीनिमित्त ‘वाचन प्रेरणा दिन’ म्हणून साजरा केला जातो. महाराष्ट्र शासनाच्या मराठी भाषा विभागाने या दिवसाच्या अनुषंगाने अधिकृत शासन निर्णय प्रसिद्ध केला आहे. डॉ. कलाम यांच्या स्मृतींना अभिवादन करण्याबरोबरच समाजात वाचनसंस्कृती रुजवणे आणि ज्ञानाची ओढ निर्माण करणे हा या उपक्रमामागील महत्त्वाचा हेतू आहे.
डॉ. अब्दुल कलाम यांचे व्यक्तिमत्त्व विज्ञान, शिक्षण, जिज्ञासा आणि स्वप्न पाहण्याच्या सामर्थ्याचे प्रतीक आहे. त्यांनी विद्यार्थ्यांशी संवाद साधताना ज्ञान मिळवण्याचे, प्रश्न विचारण्याचे आणि मोठी स्वप्ने पाहण्याचे महत्त्व सातत्याने अधोरेखित केले. त्यांच्या जयंतीनिमित्त साजरा होणारा वाचन प्रेरणा दिन हा पुस्तकांशी नाते जोडण्याची आणि ते अधिक दृढ करण्याची संधी आहे.
वाचन का महत्त्वाचे आहे?
वाचन म्हणजे केवळ अक्षरांची ओळख किंवा माहिती मिळवण्याचे साधन नव्हे. वाचन ही स्वतःला समृद्ध करणारी, विचारांना आकार देणारी आणि जगाकडे पाहण्याची दृष्टी विस्तारणारी प्रक्रिया आहे.
वाचन ज्ञानाची क्षितिजे विस्तारते.
वाचन विचारशक्ती विकसित करते.
वाचन संवेदनशीलता वाढवते.
वाचन भाषेला समृद्ध करते.
वाचन मुलांच्या कल्पनाविश्वाला पंख देते.
वाचनसंस्कृती आणि मराठी साहित्य
मराठी साहित्याला संतवाङ्मय, लोकपरंपरा, कविता, कथा, कादंबरी, नाटक, आत्मचरित्र आणि वैचारिक लेखन अशी समृद्ध परंपरा लाभली आहे. प्रत्येक काळातील लेखकांनी आपल्या समाजाचे वास्तव, सांस्कृतिक अनुभव, संघर्ष आणि स्वप्ने शब्दबद्ध केली आहेत.
ही परंपरा जिवंत राहण्यासाठी लेखक, प्रकाशक, पुस्तकविक्रेते, ग्रंथालये आणि वाचक यांच्यातील नाते महत्त्वाचे आहे. पुस्तक प्रकाशित होणे ही केवळ सुरुवात असते; ते पुस्तक वाचकांपर्यंत पोहोचणे, वाचले जाणे आणि त्यातून संवाद निर्माण होणे, यातूनच साहित्याचा प्रवास पूर्णत्वाकडे जातो.
आज डिजिटल माध्यमांमुळे माहिती सहज उपलब्ध झाली आहे. मात्र, वेगाने माहिती मिळवणे आणि एखाद्या विषयात सखोलपणे रमणे या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत. पुस्तक वाचताना मिळणारा एकाग्रतेचा अनुभव, विचार करण्यासाठी मिळणारा अवकाश आणि मजकुराशी निर्माण होणारे भावनिक नाते यांना स्वतंत्र महत्त्व आहे.
शब्दालय प्रकाशन : पुस्तकांची वारी, वाचकांच्या दारी
१९८० मध्ये श्रीरामपूर येथे सुरू झालेल्या शब्दालय प्रकाशनाचा प्रवास मराठी साहित्यावरील प्रेमातून आणि पुस्तकांची उपलब्धता अधिक व्यापक करण्याच्या ध्येयातून घडला. मराठी प्रकाशनविश्व महानगरांपुरते मर्यादित असताना, एका छोट्या शहरातून दर्जेदार साहित्य वाचकांपर्यंत पोहोचवण्याची वाट शब्दालयने निवडली.
“पुस्तकाची वारी आपल्या दारी” हे शब्दालयचे ब्रीद केवळ पुस्तकांच्या वितरणापुरते मर्यादित नाही. ते वाचक आणि साहित्य यांच्यातील अंतर कमी करण्याच्या भूमिकेचे प्रतीक आहे. लेखकांच्या अभिव्यक्तीला व्यासपीठ मिळवून देणे, मराठी साहित्याचा वारसा जपणे, नव्या विचारांना स्थान देणे आणि वाचकांना विविध साहित्यप्रकारांशी परिचित करून देणे, हा या प्रवासाचा महत्त्वाचा भाग आहे.
शब्दालयसाठी पुस्तक म्हणजे विक्रीसाठीची वस्तू एवढेच नाही. ते विचारांचे माध्यम, अनुभवांचे संचित, भाषेचे वैभव आणि पिढ्यांना जोडणारा दुवा आहे. वाचनसंस्कृती रुजवण्यासाठी पुस्तकांपर्यंत सहज पोहोच, साहित्याविषयी कुतूहल आणि वाचकांना योग्य पुस्तके शोधण्याची संधी या गोष्टी महत्त्वाच्या आहेत.
या वाचन प्रेरणा दिनी एक संकल्प करूया
वाचनासाठी दररोज थोडा वेळ राखून ठेवूया. आपल्या आवडीच्या विषयापलीकडील एखादे पुस्तक निवडूया. मुलांना गोष्टी वाचून दाखवूया, मित्रांना आवडलेली पुस्तके सुचवूया आणि वाचलेल्या साहित्यावर संवाद साधूया. शक्य असेल तिथे ग्रंथालयांचा वापर करूया आणि पुस्तकांची भेट देण्याची सवय जोपासूया.
या छोट्या कृतींमधून वाचन वैयक्तिक सवयीपलीकडे जाऊन कुटुंबाचा, शाळेचा आणि समाजाचा भाग बनू शकते.
डॉ. अब्दुल कलाम यांच्या जयंतीनिमित्त साजरा होणारा वाचन प्रेरणा दिन आपल्याला एक महत्त्वाची आठवण करून देतो—ज्ञानाचा प्रवास कधीच संपत नाही. प्रत्येक पुस्तक आपल्याला काहीतरी नवे शिकवू शकते, एखादा प्रश्न नव्याने विचारायला लावू शकते किंवा आयुष्याकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन बदलू शकते.
या १५ ऑक्टोबरला एक पुस्तक निवडा, वाचनाला वेळ द्या आणि शब्दांच्या सहवासातून स्वतःचे नवे विश्व घडवा.
शब्दालय प्रकाशनासोबत मराठी साहित्याचा समृद्ध प्रवास अनुभव
शब्दालय प्रकाशन — पुस्तकाची वारी आपल्या दारी.
Vachan Prerana Din: How Reading Inspires Thought and Transforms Lives
15 October | Thursday | Vachan Prerana Din
“Books do more than tell stories. They open new worlds, encourage us to ask questions and help us see life from different perspectives.”
The History of Vachan Prerana Din
Vachan Prerana Din, or Reading Inspiration Day, is observed every year on 15 October, the birth anniversary of Dr. A. P. J. Abdul Kalam, former President of India and recipient of the Bharat Ratna. The Maharashtra Government’s Marathi Language Department has published an official government resolution concerning the observance of this day.
The occasion honours Dr. Kalam’s memory while encouraging a culture of reading and a lasting interest in knowledge. Known for his contributions to science, education and public life, Dr. Kalam consistently encouraged young people to learn, ask questions and dream beyond the limits of their circumstances.
Vachan Prerana Din offers an opportunity to reflect on the role books play in education, personal development and society. It reminds us that reading is not merely an academic activity; it is a lifelong journey of discovery.
Why Is Reading Important?
Reading is much more than the process of recognising words or gathering information. It expands our understanding, deepens our thinking and changes how we engage with the world.
Reading expands knowledge.
Reading develops independent thinking.
Reading nurtures empathy.
Reading strengthens language
Reading inspires young minds
Reading Culture and the Legacy of Marathi Literature
Marathi literature has a rich and diverse tradition encompassing devotional writing, folk literature, poetry, short stories, novels, drama, autobiographies and critical thought. Across generations, Marathi writers have captured the realities of society, cultural experiences, human relationships and the aspirations of their times.
Keeping this literary tradition alive requires a strong connection between writers, publishers, booksellers, libraries and readers. Publishing a book is only the beginning. Its journey continues when it reaches readers, sparks conversations and becomes part of their intellectual and emotional lives.
Digital platforms have made information more accessible than ever. Yet quick access to information and the experience of engaging deeply with a subject are not the same. Reading a book offers space for concentration, reflection and a sustained relationship with ideas.
A thriving reading culture therefore needs more than the availability of content. It needs curiosity, access to books and opportunities for readers to discover literature that speaks to them.
Shabdalaya Prakashan: Bringing Books Closer to Readers
Established in Shrirampur in 1980, Shabdalaya Prakashan began its journey with a commitment to Marathi literature and the belief that meaningful books should reach readers beyond major metropolitan centres.
Its guiding motto, “पुस्तकाची वारी आपल्या दारी” — bringing the journey of books to your doorstep — expresses this commitment to connecting literature with people wherever they live.
Shabdalaya's journey reflects the importance of creating opportunities for Marathi writers, preserving literary heritage, supporting meaningful expression and introducing readers to a wide range of literary works. By bringing books closer to readers, a publishing house can help reduce the distance between a writer's ideas and the people who might discover them.
For Shabdalaya, a book represents more than a product. It is a vessel of ideas, a record of human experience, an expression of language and a bridge between generations.
Encouraging reading means making books accessible, nurturing curiosity and helping readers find works that inform, challenge and inspire them. These values connect naturally with the purpose of Vachan Prerana Din.
Celebrate the Joy of Reading with Shabdalaya
Vachan Prerana Din reminds us that learning never truly ends. Every book holds the possibility of a new discovery. It can introduce an unfamiliar idea, help us ask a difficult question or change the way we see ourselves and society.
On 15 October, let us celebrate Dr. A. P. J. Abdul Kalam's legacy by giving reading a meaningful place in our lives. Choose a book, make time for its words and share the joy of discovery with others.
Explore the rich world of Marathi literature with Shabdalaya Prakashan and discover your next meaningful read.
Shabdalaya Prakashan — Bringing the journey of books to your doorstep.
प्रतिक्रियाComments 0
लॉग इन करा आणि प्रतिक्रिया द्या.
अजून प्रतिक्रिया नाहीत. पहिली प्रतिक्रिया तुम्ही द्या.