चार दशकांच्या नाट्यप्रवासाचा दस्तावेजA Document of Four Decades of Marathi Theatre
२९ ऑक्टोबर २०२३29 October 2023
newspaper
प्रसिद्धीPublished inलोकसत्तामध्येLoksatta
नीलकंठ कदम यांच्या ‘नाटक रंगोपांग’ पुस्तकातून चार दशकांतील मराठी रंगभूमी, नाट्यलेखन, नाट्यसमीक्षा आणि बदलत्या नाट्यप्रवाहांचा अभ्यासपूर्ण मागोवा घेण्यात आला आहे.
Neelkanth Kadam’s Natak Rangopang offers an insightful account of four decades of Marathi theatre, examining dramatic writing, theatre criticism and the changing movements of the Marathi stage.
राठी रंगभूमीला समृद्ध इतिहास लाभला असला, तरी तिच्या बदलत्या प्रवाहांचा आणि समकालीन नाट्यचळवळींचा सलग आढावा घेणारी पुस्तके तुलनेने कमी आहेत. नीलकंठ कदम यांचे ‘नाटक रंगोपांग’ हे पुस्तक ही उणीव भरून काढणारे अभ्यासपूर्ण दस्तावेजीकरण आहे.
सुमारे चार दशकांच्या नाट्यप्रवासाचा मागोवा घेणाऱ्या या पुस्तकामध्ये नाटके, एकांकिका, नाट्यसमीक्षा, नाट्यविषयक लेख आणि
रंगभूमीवरील विविध प्रयोगांचा समावेश आहे. लेखकाने १९८० नंतरच्या मराठी रंगभूमीतील बदल, नाट्यलेखनातील नव्या दिशा आणि विविध नाट्यकृतींचा चिकित्सक विचार मांडला आहे.
पुस्तकातील लेखन केवळ नाटकांची कथा सांगण्यापुरते मर्यादित राहत नाही. संबंधित नाटकाचा आशय, सामाजिक संदर्भ, साहित्यिक गुणवत्ता, रंगमंचीय परिणाम आणि नाटककाराला अभिप्रेत असलेला विचार समजावून सांगण्याचा प्रयत्न यात दिसतो. प्रायोगिक आणि व्यावसायिक रंगभूमीबरोबरच सामाजिक विषयांवर आधारित नाटके आणि बदलत्या नाट्यभाषेचेही पुस्तकात विश्लेषण करण्यात आले आहे.
रवींद्र घाटे यांच्या परीक्षणानुसार, ‘नाटक रंगोपांग’ हे मराठी रंगभूमीच्या चार दशकांतील स्थित्यंतरांची नोंद करणारे महत्त्वपूर्ण पुस्तक आहे. मराठी नाटकांचे विद्यार्थी, संशोधक, लेखक, अभिनेते, दिग्दर्शक आणि नाट्यरसिकांसाठी ते उपयुक्त संदर्भग्रंथ ठरू शकते.
Marathi theatre has a rich cultural and literary history, but relatively few books provide a continuous account of its changing movements and contemporary developments. Neelkanth Kadam’s Natak Rangopang addresses this gap through thoughtful documentation of nearly four decades of Marathi theatre.
The book brings together writing on Marathi plays, one-act plays, theatre criticism and different theatrical experiments. It examines developments on the Marathi stage since the 1980s, including changes in dramatic writing, performance practices and theatrical expression.
Rather than simply retelling the plots, the author evaluates the themes, social contexts, literary qualities and stage effectiveness of individual plays. The discussions help readers understand the playwrights’ intentions and the relationship between theatre and the social realities of their respective periods.
The book covers experimental and commercial theatre, socially relevant drama and evolving approaches to Marathi playwriting. In his review, Ravindra Ghate presents Natak Rangopang as an important record of Marathi theatre’s four-decade journey.
The publication can serve as a useful reference for theatre enthusiasts, students, researchers, playwrights, actors and directors interested in Marathi drama and theatre criticism.
