Books by Sadanand Deshmukh
लेखक
सदानंद देशमुख
Sadanand Deshmukh
सदानंद देशमुख हे मराठी कादंबरीकार आणि कथाकार असून विदर्भातील शेतीजीवन आणि शेतकऱ्यांवरचे ताण हा त्यांच्या लेखनाचा गाभा आहे. त्यांचा जन्म ३० जुलै १९५९ रोजी बुलढाणा जिल्ह्यातील चिखली तालुक्यात एका छोट्या शेतकरी कुटुंबात झाला. मराठी साहित्यात एम.ए. आणि पीएच.डी. केल्यानंतर त्यांनी त्याच तालुक्यातील अमडापूर येथील महाविद्यालयात मराठीचे अध्यापन केले. भालचंद्र नेमाडे यांच्या देशीवादी विचाराने त्यांच्या लेखनाला दिशा दिली, आणि १९८० नंतरच्या मराठी कथात्म साहित्यात मातीशी जोडलेला सामाजिक वास्तववाद आणणाऱ्या रंगनाथ पठारे, राजन गवस यांच्या पिढीतील लेखक म्हणून त्यांची गणना होते.
‘तहान’ (१९९८) ही त्यांची पहिली कादंबरी. उपेक्षित ग्रामीण पार्श्वभूमीतून यशाच्या शोधात निघालेल्या एका तरुणाची ही कथा आकाशवाणीच्या जळगाव केंद्रावरून क्रमशः प्रसारित झाली. ‘बारोमास’ (२००२) ही कादंबरी विदर्भातील एका शेतकरी कुटुंबाच्या वर्षभराच्या बारा महिन्यांतून फिरते. बेभरवशाचा पाऊस, संकरित बियाणे आणि खतांचा खर्च आणि कर्जाचा विळखा यांत सापडलेल्या या कुटुंबाच्या कथेला २००४ चा साहित्य अकादमी पुरस्कार मिळाला. तिचा इंग्रजी अनुवाद ‘ट्वेल्व्ह एन्ड्युरिंग मंथ्स’ या नावाने आणि हिंदी अनुवादही प्रसिद्ध झाला, आणि तिच्यावर आधारित चित्रपटाची आंतरराष्ट्रीय महोत्सवांसाठी निवड झाली.
शब्दालय प्रकाशनाने त्यांचे ‘लचांड’ (२००५), ‘महालूट’ (२००९) आणि ‘उठावण’ (२००९) हे कथासंग्रह प्रकाशित केले. ‘महालूट’ला महाराष्ट्र शासनाचा पुरस्कार मिळाला. ‘रगाडा’, ‘गाभुळगाभा’ आणि ‘खुंदळघास’ या संग्रहांतूनही गावजीवनाचे तेच सूक्ष्म निरीक्षण पुढे चालू राहते.
- emoji_eventsसाहित्य अकादमी पुरस्कार २००४, ‘बारोमास’ या कादंबरीसाठी
- emoji_eventsमहाराष्ट्र शासनाचा पुरस्कार, ‘महालूट’ या कथासंग्रहासाठी
