शब्दांना माहेर देणारी प्रकाशिका : सुमती लांडेSumati Lande: A Publisher Who Gave Marathi Writing a Home
श्रीरामपूरमध्ये पुस्तक भांडार सुरू करण्यापासून शब्दालय दिवाळी अंक आणि शब्दालय प्रकाशन उभे करण्यापर्यंतचा सुमती लांडे यांचा प्रवास या लेखात उलगडतो. मराठी लेखकांना व्यासपीठ आणि वाचकांना पुस्तके मिळवून देण्याच्या त्यांच्या कामाचा हा परिचय आहे.
This profile traces Sumati Lande’s journey from opening a bookshop in Shrirampur to developing the Shabdalaya Diwali issue and Shabdalaya Prakashan. It records her work in connecting Marathi writers and their books with readers.
‘शब्दांना माहेर देणारी प्रकाशिका : सुमती लांडे’ या लेखात सुमती लांडे यांच्या साहित्य आणि प्रकाशन क्षेत्रातील सुरुवातीच्या वाटचालीचा आढावा घेतला आहे. नोकरीऐवजी स्वतःचा व्यवसाय उभारण्याचा निर्णय, त्यासाठी कर्ज घेऊन श्रीरामपूरमध्ये शब्दालय पुस्तक भांडार सुरू करणे आणि सुरुवातीच्या अडचणींमधून मार्ग काढणे, हे टप्पे लेखात नोंदवले आहेत.
पुस्तक भांडार चालवत असताना सुमती लांडे यांची साहित्यिक आणि कलाकारांशी ओळख वाढली. लेखानुसार, डॉ. र. वा. मंचरकर आणि चित्रकार श्रीधर अंभोरे यांच्या सहकार्याने त्यांनी १९८५ मध्ये पहिला शब्दालय दिवाळी अंक प्रकाशित केला. त्या अंकाला वाचकांचा प्रतिसाद आणि पुरस्कार मिळाले; पुढे त्यांनी विशिष्ट विषयांवरील अंकही काढले.
पुस्तकविक्रीपासून प्रकाशनापर्यंत विस्तारलेल्या या प्रवासात शब्दालयने अनेक मराठी लेखकांची पुस्तके वाचकांपर्यंत पोहोचवली. कात्रण लिहिले गेले त्या काळातील आकडा म्हणून लेखात शब्दालय प्रकाशनाने सुमारे ८०० ते ८५० पुस्तके प्रकाशित केल्याचा उल्लेख आहे; तो आजचा अद्ययावत आकडा म्हणून वापरू नये.
लेख सुमती लांडे यांना प्रकाशिका आणि कवयित्री म्हणून ओळख देतो. मराठी पुस्तक व्यवसायात स्वतःची जागा निर्माण करत त्यांनी लेखक, कलाकार आणि वाचक यांना जोडले. त्यामुळे हा लेख त्यांच्या वैयक्तिक प्रवासाबरोबरच श्रीरामपूरमधून विकसित झालेल्या शब्दालयच्या साहित्यिक कार्याची नोंदही ठरतो.
The article “Shabdanna Maher Denari Prakashika: Sumati Lande” looks back at the beginnings of Sumati Lande’s career in bookselling and publishing. It describes her decision to establish a business of her own, obtain a loan and open Shabdalaya Book Depot in Shrirampur. The early difficulties of running the shop form part of that account.
Through bookselling, Lande came into contact with writers and artists. According to the clipping, she worked with Dr R. V. Mancharkar and artist Shridhar Ambhore to publish the first Shabdalaya Diwali issue in 1985. The issue received a positive response and awards, encouraging further editions devoted to selected themes.
The profile follows Shabdalaya’s growth from a bookshop into a Marathi publishing organisation. It states that about 800 to 850 books had been published at the time the article was written. That figure belongs to the historical profile and should not be presented as the publisher’s current total.
The article also recognises Lande as a poet. Her work brought writers, artists, books and readers together while establishing an independent publishing presence in Shrirampur. The profile serves as both a personal account and a record of Shabdalaya’s contribution to Marathi literary culture.
